Heuvelrughike: wandelen van Leersum-zuid via Amerongen en Rhenen naar de Grebbeberg

Heuvelrug hoppen

Woensdag 15 april 2026

± 22 kilometer, 15 graden, zonnig

uitzicht vanaf de Grebbeberg richting Blauwe Kamer en Opheusden aan de Nederrijn

Heuvelrug zigzag

Alsof de bedenkster van de Heuvelrughike in deze eindetappe nog een laatste keer wil benadrukken dat het echt een rug is. Alle 'bergen' worden aangedaan en wanneer de rug tussen Veenendaal en Rhenen smaller wordt dan lopen we gewoon van het ene uitzichtpunt aan de zuidzijde naar het andere aan de noordkant en weer terug. De klim- en daalmeters zijn niet schokkend, maar alles opgeteld wordt het toch on-Nederlands. Kortom een goede training voor de trektocht in juni.

Vroege wandelverhalen

De kou viel afgelopen nacht mee. Mijn lichaam was na de inspanningen van gisteren sowieso nog uren in verhitte toestand. Kortom klaar voor een buitennacht. Om negen uur gisterenavond gingen de luiken al dicht. Na enkele slaaponderbrekingen is nu om zes uur de nieuwe dag definitief voor geopend verklaard. Toch maar twee truien en mijn regenjack aan. Op het prima natuurkampeerterrein Klein Groenbergen ben ik naast de jonge hardloper de enige gast. Hij ligt een stuk verder nog in zijn bivakzak. Ik kan kiezen uit een keur van stoelen en banken om mijn spullen te verzamelen en de ochtendpap op te warmen.

Na anderhalf uur zijn alle ochtendhandelingen afgesloten en neem ik afscheid van de inmiddels ontwaakte hardloper. Hij gaat vandaag naar Wageningen. Hij heeft het, als ik het goed versta, over fast trail running en rent met een paar kilo in een kleine rugzak. Hij zegt 7 kilo. Dat lijkt mij redelijk veel. Maar om halfacht 's ochtends geloof ik ook veel. Nog enthousiaster wordt hij wanneer hij beschrijft hoe hij vannacht vanuit zijn bivakzak heeft genoten van de sterren. Ik beaam dat en vertel van een soortgelijke ervaring tijdens een nacht op de Tiroler Hohenweg in 2018. Prachtig. We wisselen daarna ondanks het vroege uur in de stilte van deze natuurcamping geestdriftig ervaringen uit van eerdere avonturen. Zijn wandelkennissen gaan dit jaar veel naar Kosovo. Er is daar blijkbaar veel ruig landschap en toch zijn de dorpen in de buurt. Ga ik onthouden, maar nu ga ik echt weg.

Aanloop

Halfacht, een mooie tijd om te starten met de terugkeer naar de route. Eerst Leersum verlaten en op Landgoed Zuylestein de draad weer oppakken. Daarna de doorsteek naar Amerongen waar de etappe van vandaag echt begint.

Huis Zuylestein tussen Leersum en Amerongen

Omgeven door hondenuitlaters ontsnap ik met mijn rugzak aan Leersum en de nieuwsgierige ochtendblikken. Dat is maar voor kort want een kilometer verder bij de binnenkomst van Amerongen staan de lokale viervoeters daar ook al op mij te wachten. Nederland start de dag blijkbaar overal planmatig met de hondenuitlaatroutine en de socialisatie gaat verder dan alleen tussen bazin en hond. Overal wordt het nieuws van de nacht meteen besproken. Dat geeft mij de kans door te lopen en Amerongen te infiltreren. Dat gaat steeds trager want dit is een mooi karakteristiek dorp.

Bij de kasteelmuur kijk ik door de tralies en geniet van het park rondom het kasteel. Even verder kan ik over de oprijlaan een glimp van het kasteel krijgen vanuit een andere hoek. Om mij heen rijden op dit uur van de dag nog maar weinig auto's. De parkeerplaats biedt nog flink plaats en ik kan hier rustig rondlopen om alles te bekijken en foto's te maken.

Alle poorten zijn nog gesloten, laat ik maar verder trekken. De lucht is inmiddels wolkloos met een koublauwe uitstraling. Toch sta ik tweehonderd meter verder alweer een paar foto's te maken van de omgeving van de Andrieskerk. Leuke straatjes met een bijpassende mix van kleine en grotere oude huizen.

in het echt staat de toren van de Andrieskerk wel recht

De route voert mij echter via de zuidrand van het dorp snel weer de bebouwde kom uit. Jammer, maar wel meteen omringd door het prille lentegroen duikt de route de Heuvelrug op. Laat de bergen maar komen: Amerongse berg, Elsterberg, Remmerdense Heide, Buurtsche Berg, Paasheuvel, Grebbeberg.

kom kijken op de Galgenberg

Bergen en uitzichten

Mijn eerste doel wordt de Amerongse Berg, met 69 meter boven NAP het hoogste punt van de Heuvelrug en de provincie Utrecht. Nog voordat ik daar aankom wordt ik net buiten Amerongen uitgenodigd. Niet voor een kop koffie maar voor het betreden van de Galgenberg. Maar op een galgenberg kun je beter niet rondhangen. Daarom bedank ik voor deze sinistere oproep en spaar mijn krachten met een snelle foto. Er komen nog genoeg bergen en grafheuvels.

op deze berg kon je in het verleden beter niet rondhangen

Tussen de dames van de Amerongse fitnessclub bereik ik het Tabaksveld. Vriendelijk wordt ik verschillende keren gegroet. Ze denken toch niet dat ik ook mee ga doen? Laat ik maar stug doorlopen en de Tabaksschuur passeren. Apart idee dat hier vroeger tabak is geteeld. De zuidhellingen van de Heuvelrug waren er goed voor geschikt.

links de Tabakschuur op het Tabaksveld

De eerste 4,5 kilometer zit er al weer op, tijd om even te rusten op een bank bij 'De zuil van Waterloo'. Een prettigere zuil dan die op de Galgenberg. Op de sokkel lees ik dat deze zuil is opgericht door Gravinne Douarière van Athlone ter gedachtenis aan de overwinning behaald op Bonaparte en de Franse Armee op 18 juni 1815. De zuil is haar teken van dankbaarheid dat hun ballingschap in Engeland na die overwinning werd beëindigd, ze haar Kasteel in Amerongen weer kon bewonen en dat haar zonen veilig konden terugkeren vanuit het oorlogsgebied. Daar zou ik ook wel een zuil voor overhebben.

Verder gaat het naar de volgende kolom. Deze keer bovenop de Amerongse Berg. Het is even klimmen, maar niet te missen. Deze keer neem ik geen rust en heb ook geen nieuwsgierigheid om alle plaatjes en teksten op deze informatiepaal in mij op te nemen.

Meteen door naar de 'Eenzame Eik' midden in het Sterrenbos. Vorig jaar maart was ik hier met het Utrechtpad ook al en vond het daar op de rondombank mooier. Maar dit keer is de eik niet eenzaam. Er zit al een dame op de bank die ik verder niet wil storen. Gelijk links af over het kilometer rechte pad dat moet leiden naar het Egelmeer. Vanaf de Amerongse Berg zit ik al in de geleidelijke afdaling die de voortgang versoepelt. Prima lopen zo naar de lagere noordkant van de Heuvelrug.

op weg naar de Eenzame Eik

de varens houden zich nog schuil onder hun afgestorven voorgangers

bij het Egelmeer zie ik geen egels en geen meer

Bij het Egelmeer zie ik geen egels en geen meer. Een foto van deze hei nemen, omdraaien en de Heuvelrug nu weer in zuidelijke richting omhoog op zoek naar de volgende berg, de Elsterberg. Het gaat lekker. Eerst over de mooie hei die nog aan het Egelmeer grenst, daarna een krappe kilometer bospad tot aan de volgende hei bij de Elsterkop. Het is schitterend lopen met deze afwisseling in een heerlijke zon.

de hei naar de Elsterkop, je ziet helaas niet dat het echt stijgt

Het hoogste punt van de Elsterberg ligt verscholen tussen de naaldbomen en wordt zonder woordenwisseling gepasseerd. Sinds de laatste rust bij de Naald van Amerongen heb ik ruim vier kilometer over de Heuvelrug gezigzagd om nu hemelsbreed twee kilometer naar het oosten weer op het hoogste punt van de rug te staan. Het schiet richting Rhenen niet spectaculair op, maar dat is ook niet het ultieme doel. Het genieten van de omgeving is wel gelukt. Het lopen gaat na vijf kwartier na de rust nog steeds goed. De Remmerdense Heide met het beloofde uitzicht wordt mijn volgende rustpunt.

de Solkuil, ooit het begin van een beek richting Elst

Het is of de routeplanner heeft meegeluisterd en vlak na de Elsterberg mij voorlopig resoluut naar het oosten jaagt. Eerst door de mooie gleuven bij de Solkuil en daarna door naar de Defensieweg ten oosten van de Veenendaalsestraatweg. Daar beland ik als een soort attractie verzeild in een grote klas mountainbikende scholieren die een alternatieve sportmiddag hebben. "Dag Meneer". Ik ga er vanuit dat het oprecht gemeend is en wordt aan alle kanten ingehaald. Mijn opmerkzaamheid gaat vervolgens uit naar het vinden van het bospad dat op mijn kaart naar het beloofde uitzichtpunt leidt. Laat maar komen, want even liggend kijken lijkt mij ook wel lekker.

Tijdens de rust geniet ik van een kilometers ver uitzicht over de Remmerdense Heide en de voormalige Plantage Willem III. En van broodjes kaas met eiersalade van de Plus in Leerdam. Even lekker liggen in de zon met mijn rug tegen een omgevallen boom, langzaam kauwen en om je heen staren. Goeie momenten.

verder over de Remmerdense Heide

Mooie momenten zijn niet eeuwig, maar kunnen ook dynamisch worden, want eenmaal weer op pad gaat het genieten door op een noordelijker deel van de Remmerdense Heide. Er is hier overigens nauwelijks heide, want de schapen hebben hier een plantsoenachtig golvend terrein gegraasd. Het lijkt meer een prachtig park waardoor je wandelt.

We mogen weer naar de andere kant van de Heuvelrug, naar het volgende uitzicht. Dat gaat nu sneller omdat de rug hier smaller is. Natuurlijk weer omhoog met voor mij dit keer een hoogste punt bij een grafheuvel op de Buurtsche Berg. Ik weet niet of de opgegeven hoogte van 59,9 meter ex- of inclusief de grafheuvel is. Het lijkt mij niet noodzakelijk om over een graf naar een iets hoger niveau te reiken. Aan de sporen te zien zijn er andere belevingen ook mogelijk.

Verbouwereerd ben ik door de aaneenschakeling van uitzichten die kort daarna volgen. Uitkijkend over de voormalige groeve van Kwintelooijen. Het zandafgravingsbedrijf van de families Kwint en Looijen heeft hier in de tweede helft van de vorige eeuw letterlijk een flinke hap uit de stuwal genomen. Inmiddels zijn grote delen met hei bedekt. In de verte zie je de contouren van Veenendaal.

Volgens de route op mijn kaart zou ik naar de Paasheuvel in het Remmersteinse Bosch gaan. Waarschijnlijk ben ik wat te enthousiast te vroeg rechtsaf geslagen en loop nu op een parallelle route. Hoop ik. Als je niet meer exact weet waar je loopt lijkt het bos opeens een stuk groter. Ik stijg wel maar die Paasheuvel kom ik niet tegen. Wel na 700 meter een huisje van de Politiehonden Vereniging dat ik herken van mijn NS-wandeling in september 2024. Daarmee weet ik ook weer waar ik ben en kan het pad naar de Leemkuil induiken. Tenminste dat denk ik bijna zeker te weten.

Tot mijn geruststelling klopt mijn correctie en kan ik een kleine kilometer verder trots op mijzelf voor een laatste rust af zakken naar de picknickbanken bij de leemkuil. Ook hier is het rustig bij deze kuil die nu duidelijk meer water herbergt dan twee jaar geleden. De laatste boterhammen met kaas die hun derde dag denken te overleven vallen ten prooi aan de energiecompensatie. De rest van de route naar Rhenen gaat grotendeels over bekende paden waarbij ik de Koerheuvel nu ook aan de noordkant zie.

oversteek naar de Koerheuvel

Rhenen en de Grebbeberg

Dat de afdaling door Rhenen van de Koerheuvel naar de Cunerakerk aardig afloopt wist ik al. Het druk bezette terras van het Deense restaurant De Koning van Denemarken negeer ik. Heb geen zin om daar met mijn rugzak aan te schuiven. In een doorgaande beweging omtrek ik de indrukwekkende kerktoren die ik twee jaar geleden al uitgebreider heb bekeken. Nu stoom ik door naar de zuidrand van de stad. In die buitenrand kan ik de verleiding niet weerstaan om toch nog een keer op een afvalkist van mij af te kijken naar de Nederrijn en de drukke verkeersbrug. Op voor het laatste stuk, de afsluiting van deze hike op de Grebbeberg.

Nadat ik de drukke N233 onderlangs naar het oosten ben gepasseerd kom ik in een nieuwe wijk van Rhenen waar ik nog nooit ben geweest. De mensen die hier wonen hebben het goed voor elkaar. Mooie huizen vlak bij een meer waarvan ik het bestaan niet wist. Het blijkt het Vogelenzangmeer dat is ontstaan door het vol laten lopen van een zandafgraving. Mooi om over een smal paadje langs de oevers te lopen. Aan mijn linker hand de steil oplopende helling van de berg. Daar mag ik even later net zo makkelijk ook tegenop. Gelukkig wel met een trap met leuning. Toch weer gehijg op deze calorieënvreter. Boven heb je ruim uitzicht terug op het meer en de verkeersweg over de Nederrijn. Fraai.

Boven kom ik er ook achter dat de Grebbeberg duidelijk langer is dan de bergjes tot nu toe. Pas 500 meter verder op deze hoogte kan ik doorsteken naar de zuidrand van de berg en kan daar tussen de nog redelijk kale bomen mooi van mij afkijken. Een andere wandelaar belooft nog mooiere uitzichten vanaf een platform meer naar het noordoosten. Oké, ik moet toch die kant op. 

Onderweg daar naar toe ook een blik op een veel ouder verdedigingsbouwwerk in de vorm van de zogenaamde Ringburgwal. Deze is niet van de Tweede Wereldoorlog, maar stamt uit de 7e eeuw. De verdedigingswaarde van deze berg was dus al veel eerder onderkend. Aangekomen bij het uitzichtplatform heb je een pracht uitzicht over de Blauwe Kamer, de Nederrijn en het dorp Opheusden aan de zuidkant van de rivier.

Op naar het definitieve eindpunt bij de Grebbesluis. Nog een laatste stalen trap naar beneden die zwaar verzand is door het medegebruik van de Gallowaykoeien die hier rondlopen. Ongeschonden bereik ik de sluis en sluit deze Heuvelrughike af.

Met de nieuwe rugzak beladen met 14 kilo waren het twee vermoeiende, maar mooie dagen. De Heuvelrughike gaf ook dit keer weer de combinatie van fysieke inspanning en het ontdekken van nieuw landschap en historische plekken. De bevestiging dat het kaartlezen nog redelijk lukt geeft stimulans voor het echte werk in Litouwen in juni waar ik nog niet weet of er markeringen zijn. Komende maand nog een tweedaagse tocht om wat meer aan het gewicht te wennen. Of ik morgen ga hardlopen bij de atletiekclub zal afhangen van de spierpijn. Even rustig aan.

 Zie al mijn wandelingen in Nederland