Heuvelrughike: Wandelen van Hilversum naar Soesterberg

   Zoektocht

Vrijdag 30 januari 2026

± 20 + 8 kilometer, 5 graden

de Pannenkoekenvijver in de Vuursche Bossen was niet te missen

Zoektocht

20 kilometer staat er in mijn wandelgids als afstand voor de etappe van Hilversum naar Soesterberg. Die afstand is gemeten met de start vanaf de bushalte bij het Crematorium Laren. Met het oog op mijn training wil ik iets meer lopen en besluit meteen na aankomst op station Hilversum met wandelen te beginnen en zo de 3 km naar de start als aanloop er aan toevoegen. Eigenlijk net zo als ik vorige week was geëindigd. Een mooie opbouw na de vorige wandelingen van 19 en 20 km. Daarmee zou de wandeling op 23 km komen. Zou.

"Houd schuin rechts aan, paadje dat de heuvel op gaat.
Ga bovenop LA en blijf dit pad over de stuifduinen
zo veel mogelijk op hoogte volgen".

Marianne Wildenberg staat er bij 'Route en Tekst' in het colofon van diezelfde wandelgids. Nou die Marianne is er in geslaagd een afwisselende tocht aan te bieden. Ze hanteert daarbij de methode om je langs herkenbare objecten in het landschap te leiden en daarbij het ontstaan te beschrijven. Omdat je zelf je weg in het bos moet zoeken geeft het vinden van zo'n terreindeel naast extra inhoud aan je wandeling ook de bevestiging dat je nog steeds op de juiste route zit. Iedere keer weer geruststellend. Dat gaat goed totdat er verschillende terreindelen opdoemen die aan de beschrijving in de gids voldoen. "Houd schuin rechts aan, paadje dat de heuvel op gaat. Ga bovenop LA en blijf dit pad over de Stuifduinen zo veel mogelijk op hoogte volgen". Wat als je haar tekst niet leest en eigenwijs een beetje op gevoel een stijfduin kiest en niet linksaf slaat? Dan wordt je tocht een stuk langer. Alsmaar meer training.

en maar rechtdoor gaan

Start

De start was nog simpel. Bij Hilversum centraal uitstappen, kraag omhoog en met waterige ogen over de Kleine Drift naar de Minckelerstraat en deze volgen tot het niet te missen Laarder Wasmeer. Als je onderweg de hoogbouw passeert die omhult is met de contouren van de vroegere gashouders weet je dat je goed zit en al bijna halverwege bent naar het Wasmeer.

Oké, daar is het Wasmeer. Vandaag omkranst met witte oevers na de lichte sneeuwval van gisteren. Een mooi grauw-wit winters beeld. De uitkijkheuvel ziet er al even besuikerd uit.

Laarder Wasmeer vanaf de Hilversumse kant

uitkijkheuvel bij het Laarder Wasmeer

Maar ik zit nog in de aanloop van deze etappe dus laat ik de klim naar het uitzichtpunt achterwege en kuier rustig verder door de meest zuidelijke punt van de gemeente Laren naar de provinciegrens tussen Noord-Holland en Utrecht. Hier wordt de Heuvelrug dus echt Utrechts. Tenminste als je aan de linkerkant van de weg loopt.

Pannenkoeken

De eerste 3 km zitten erop, meteen door en met de kaart in de hand beginnen aan de echte etappe. Eerste herkenningspunt; de overgang over de spoorlijn Amersfoort-Hilversum waarover ik een uur geleden zittend voorbij kwam. Die is simpel te vinden. Nu lopend door naar het volgende doel, de Pannenkoekenvijver. Nooit van gehoord. Ben benieuwd.

Na de spoorovergang bij spoorweghuisje 33 duikt de route het bos in en wil dat ik verschillende hoekige bochten maak. Nu wel regelmatig stilstaan om de omgeving met de kaart te controleren. De sneeuw ligt ook hier nog tussen de bomen. Hele golven jonge grove dennen liggen nog gestrekt door de flinke sneeuwval van begin deze maand. Zullen ze nog herrijzen? Ik hoor het wel.

Het kaartlezen gaat goed. Daar is een vreemde vijver midden in het bos met zelfs nog een klein eilandje, de pannenkoek. Wie maakt nu zo'n vijver midden in het bos? In de gids lees de toedracht.

Net als ik al las tijdens mijn eerdere tocht over deze Heuvelrughike, de etappe van Soesterberg naar Doorn, was de Heuvelrug in de Napoleontische tijden en daarvoor een veel opener gebied met heides, veen, weides en turfakkers. Er lagen toen veel landgoederen op de stuwwal. Onder andere van rijke koopmanshuizen zoals je die ook ziet in 's Gravenland en langs de Vecht. Deze vijver schijnt onderdeel uitgemaakt te hebben van het landgoed Hooge Vuursche. Niet het huidige landgoed met dezelfde naam dat verderop ligt, maar een landgoed aan het eind van de achttiende eeuw. Het landhuis is al in 1815 afgebroken.

Grand Canal

Pas in de negentiende eeuw werd er minder geboerd op de heides en plantten de landeigenaren veel bos aan. Voor de verkoop van het hout en ook om teveel zandverstuiving tegen te gaan. Even terug in de tijd bij deze pannenkoekenpanvormige! vijver. Zo loop ik een kwartier later langs een langwerpige vijver die ooit als 'Grand Canal' het uitzicht vormde vanuit dat landhuis Hooge Vuursche. Het moet aardig wat allure hebben gehad.

Binnen of Buiten in de Kuil van Drakensteyn

Op de kaart staat na een kilometer of acht een koffiekopje getekend. Het ligt vlakbij Lage Vuursche en heet Buiten in de Kuil lees ik. Geen idee, maar dat wordt het volgende doel. Op de kaart een makkelijke route, recht toe, recht aan over de Vinkenlaan en dan even het pad verlaten voor een bezoek aan het restaurant. Even opwarmen.

de Vinkenlaan

De werkelijkheid ziet er anders uit dan gedacht. De Vinkenlaan is een breed bospad. Dat wel. Maar er is de afgelopen weken driftig met zware bosbouwmachines rondgereden. Al soppend nader ik Lage Vuursche en op het eind moet ik voorzichtig over de blubbersporen stappen en een omtrekking maken om droog naar Buiten in de Kuil te ontsnappen. Er tekent zich een verzameling natuurterrassen en partytenten in de kuil af, de Kuil van Drakensteyn lees ik nu thuis.

Buiten in de Kuil in Lage Vuursche (foto van avontuuropreis.com)

Geen mens te zien. Hopelijk zijn ze niet gesloten. Als ik na wat scharrelen in de kuil een benedenverdieping van de stenen bebouwing betreed wordt ik door een pauzerende dame buitenom naar boven verwezen. Gelukkig, toch naar binnen in Buiten in de Kuil. Verwarrend, maar tenslotte bereik ik weer het normale niveau boven de kuil en kan in het restaurant in. Uitrusten, cappuccino, appelgebak in een restaurant dat barstensvol zit met sportieve en hier en daar amoureuze mensen. Een populaire tent deze Buiten in de Kuil waar je ook binnen kunt zitten.

op weg naar De Stulp

De Stulp en het Pluismeer

Al sinds de Vinkenlaan loop ik in het omvangrijke Landgoed Pijnenburg. Dat zal de komende kilometers nog zo blijven. Via een redelijk uitgedunde bosstrook ten oosten van de Kuil van Drakensteyn bereik ik heidegebied De Stulp. Hier ben ik vorig jaar voor het eerst geweest en heb toen deze omgeving uitvoeriger beschreven. Dat was op het Utrechtpad tussen Baarn en Hollandse Rading .

Een mooie heide met holle paden tussen en over de duinen. Nu ziet het er met de dunne sneeuwlaagjes prachtig koud uit. Voldoende koud om rustig langs de rand op zoek te gaan naar de uitgang op weg naar het inmiddels ook al bekende Pluismeer. Daar waar ik vorig jaar januari in één keer met behulp van de roodgele markeringen het meer vond gaat het nu pas na wat heen en weer lopen en een doorsteek op gevoel door opeengedrongen grove dennen. Wat natter door de afvallende sneeuw wordt mijn gezoek beloond en heb ik weer 500 meter extra aan mijn trainingsdoel toegevoegd. Grr. Wel mooi genoeg om stil te staan.

Pluismeer

Pijnenburg

Het Pluismeer achter gelaten volgt er een brede beukenlaan langs het grote park rondom het landhuis Pijnenburg. Interessant om thuis na afloop de geschiedenis van dit huis te lezen. Maar voor nu een snelle foto door het toegangshek om daarna weer verder te trekken over delen van dit landgoed, dit keer aan de Soester kant. Daar gaat alles goed over makkelijk te volgen lange slagen tussen de weilanden van het gebied Op Hees. 

tussen de weilanden van Op Hees

De Zoom

Ook in het boxcomplex Op Hees gaat het nog prima en vind ik met behulp van de hoogspanningslijn de route over de stuifduinen. Dat wil zeggen het begin van het spoor over de stuwal. Helaas ga ik na het begin niet linksaf maar rechtdoor. En maar lekker rechtdoor lopen over deze prachtig hoge stuwwal. Links er rechts neem ik nog foto's. Helaas, bij reconstructie thuis zie ik dat ik aardig op weg was naar de Willem Arntsz Hoeve in Den Dolder. Dan ben je de weg redelijk kwijt.

hier klopte alles nog

mooi wandelen in wat later het Willem Arntszbos blijkt

Na een kilometer kom ik op het briljante idee om Google maps eens te raadplegen. Het is weliswaar Amerikaans maar kent de weg hier toch beter dan ik. Het wordt tijd dat Europa en ik op eigen benen de weg kunnen vinden. Eerst maar terug in de richting van de spoorlijn waar ik bij ecoduct Op Hees weer houvast krijg met mijn kaart. Met de kilometer in de verkeerde richting en de daarna twee kilometer zigzagen om terug te komen op de route voeg ik drie kilometer toe aan de geplande afstand. Dit wordt echt een wandeltraining.

onbedoeld over de prachtige hei bij het Ecoduct Op Hees

Lange Duinen

Lange Duinen, Paltz, Soester Hoogt

Veel delen van De Zoom heb ik gezien als ik een uur later eindelijk de spoorlijn Soest-Utrecht oversteek naar de Soesterduinen. Nog een kilometer of zes als ik de Lange Duinen op stap. De route gaat gelukkig niet te lang door het zand. Maar het blijft hier mooi lopen en vooral mooi van je af kijken. Toch even snel weer de verharde bospaden op zoeken en nu versneld door naar de spoorwegovergang op de lijn Utrecht-Amersfoort.

oude bunker op de flank van de Lange Duinen

Een kleine kilometer verder betreed ik door een zijdeur van het brede toegangshek de hoofdweg van Landgoed De Paltz. Omzoomd met overal aanwezige markante straatlantaarns met koperen kappen trek ik door tot vlak voor het landhuis.

De route in de gids negeer ik en houd wat meer afstand van het huis. De bordjes eigen terrein staan er begrijpelijk niet voor niets en je wilt de mensen van Herman van Veen Arts Center ook niet storen. Wel loop ik bij mijn omtrekking tegen een keur aan kunstwerken op. Toch even stil staan.

Ten zuiden van het landhuis is voor de Tweede Wereldoorlog een grote hap uit de Heuvelrug weggegraven. Inmiddels is die diepe kuil weer begroeid met laag gras wat deze open glooiingen een mooie uitstraling geeft.

Maar ik wil verder en voeg voor de training weer 500 meter extra toe door van de route af te dwalen en via de oprijlaan van het landhuis terug te keren op de hoofdrijlaan. Kan er ook nog wel bij. Zo kom je ook langs enkele andere mooie bijgebouwen. Alles heeft een voordeel. Gelukkig is aan de oostzijde van het landgoed het voetgangershek ook open en kan ik op weg naar het Soester Hoogt, het laatste hoogtepunt van de dag.

Soester Hoogt

Met een beetje klimmen ga ik dit keer wel naar het hoogste punt. Tegen beter weten in, want ook al staat er een oriëntatietafel je ziet door de bomen wel het bos maar niet het uitzicht waarvoor deze tafel ooit uitleg gaf. Als je de foto de goede kant op neemt zie je niet het restaurant dat er vlakbij tegen 't Hoogt is opgebouwd. Ook al heb ik vandaag maar één keer gerust na deze lange dag zo vlakbij het eindpunt heb ik geen zin meer een tweede. Het is vier uur. Na zes uur wandelen lijkt mij een beetje zitten in de bus naar station Amersfoort minstens zo lekker.

Langs het voormalige vliegveld Soesterberg nog een laatste foto van een Starfighter. Kan mij die niet herinneren van de tijd dat ik hier niet ver vandaan onder de aanvliegroute van de Amerikaanse F15 werkte. Nu is hier alles rustig. Maar je weet het nooit of deze basis nog gebruikt moet worden voor het afhouden van ongewenste indringers. Alles kantelt in deze tijden.

Een kilometer verder kantel ik mijzelf in de bus. Als ik thuis op mijn smartwatch kijk staat er meer dan 28 kilometer op. Hij heeft het lopen van en naar het treinstation thuis er ook bij opgeteld. Even zitten.

Zie al mijn wandelingen in Nederland