Veluwe Zwerfpad: geknipt rondje Woeste Hoeve - Hoenderloo - Woeste Hoeve

  Loenermark noord

Zondag 15 maart 2026
15,5 kilometer

Geknipt rondje Loenermark

Loenense bos, Loenermark, Nationaal Ereveld Loenen, Loener Enk, het is niet moeilijk te raden waar deze wandeling zijn keerpunt heeft. Maar ook in het dorp Loenen lopen we nog steeds in dezelfde gemeente als voorgaande keren. Het uitstapje naar het Barneveldse Kootwijk en de bekeurde wandeling vorige week door het Deelerwoud niet meegerekend liepen we gedurende de laatste vijf maanden alle wandelingen over het Veluwe Zwerfpad in de uitgestrekte gemeente Apeldoorn.

Het is vandaag geen echt rondje. Na onze beschreven ervaringen in mijn blog van vorige week zijn we iets terughoudender in ongestoord overal rondbanjeren. Wandelen moet betaalbaar blijven. Via het gemarkeerde pad zijn we van parkeerplaats Deelerwoud bij de Woeste Hoeve naar Loenen gekoerst, daar gepauzeerd in restaurant Den Eikenboom en over een andere route halverwege weer op de heenroute teruggekeerd. Die zijn we voor de rest omgekeerd afgelopen. Een beetje geknipt rondje dus. Verder is het ook geen rondje Loenermark, maar meer een doorkruising van de noordkant van de Loenermark met als mooiste stuk de langgerekte noordelijke heide met markante dode berken, voluptueuze wilde dennen en een groep jeneverbesstruiken.

Naar de Ramenberg

Al om negen uur lopen we over het viaduct van de A50 naar het bos ten noorden van de Ramenberg. Uitbundig schijnt de zon op de doorweekte bodem na de regen van de afgelopen dagen. Ochtenddamp stijgt op uit de mossige en bebladerde grond rondom de bedrupte dennen. Ook het bospad laat de waterdamp vrij in afwachting van wandelaars, hardlopers en mountainbikers. Maar voorlopig zijn wij een van de eersten, gespitst op bespiegelingen in de nu nog aanwezige plassen. Prachtig.

Opvallend is het zicht over de golvende heide bij de Ramenberg. Het niveauverschil laat zelfs een deel van de heide onzichtbaar terwijl aan het verre uiteinde een pad weer omhoog klimt en in het bos verdwijnt.

Aan onze rechterhand zien we de aftekening van een soort gemetseld bunkertje of huisje. Helaas nemen we niet de moeite omhoog te lopen en rond te kijken. Pas thuis bij het maken van dit blog lees ik in de gids dat dit het zogenaamde 'Altaar' van de Loenermark moet zijn geweest. Het moet een fantastisch uitkijkpunt zijn. Jammer dat we deze spirituele kans op een zondagmorgen hebben gemist. De heidenen op de heide.

niet ver van het Altaar, linksboven

Noorderheide

Vol enthousiasme kleunen we door een bospad omrand met hoge sparren die je bijna de lucht in trekken zo'n kracht gaat ervan uit. Tot onze verbazing staan we even verderop midden in de natuur op een asfaltweg. Misschien voor de afvoer van gevelde bomen? Vreemd, een paar honderd meter later wanneer we de heide binnentreden is de centrale slingerweg weer onverhard.

Tot onze opluchting leidt de markering ons van deze drukke wielerroute af en mogen wij over de flanken van de hei ons wandelgeluk voortzetten. We passeren markant stervende berken en riant ontwikkelde wilde dennen op weg naar de uitgang bij een groep forse jeneverbesstruiken. Zo'n verzameling zie je niet veel in Nederland. 

Vrijenbergerspreng

Zonder hoogtevrees passeren we enkele begroeide stuifduinen op weg naar een volgend menselijk natuurverschijnsel, de Vrijenbergerspreng. Een spreng is een door mensen gegraven beek. In de buurt van de zogenaamde sprengkop ziet het er nog een beetje natuurlijk uit maar deze Vrijenbergerspreng stroomt weliswaar opgewekt, maar dan wel als een stromend kanaaltje. Dat is om al in de sfeer te komen, want deze spreng is ooit gegraven om het Apeldoornskanaal van voldoende water te voorzien.

Terwijl we zo langs de spreng wandelen passeren we ook een afsluitende muur van het Nationaal Ereveld Loenen. Op deze erebegraafplaats liggen 4000 oorlogsslachtoffers. 

Van de site van Nationaal Comite 4 en 5 mei:

Het gaat om oorlogsslachtoffers die op verschillende plaatsen en onder uiteenlopende omstandigheden sinds 9 mei 1940 zijn omgekomen. Militairen uit de meidagen van 1940, krijgsgevangenen, verzetsstrijders, bombardementsslachtoffers, joodse burgers, Engelandvaarders, onderduikers, represaille- slachtoffers, dwangarbeiders, concentratie- kampslachtoffers, leden van de koopvaardij, slachtoffers van de Japanse bezetting van Nederlands-Indië, maar ook slachtoffers van latere conflicten, zoals de koloniale oorlog in Indonesië in Nederlands-Indië, de Koreaoorlog én van vredesmissies. 

We staan letterlijk enige tijd stil bij het gedicht dat we op achterzijde van de muur lezen:

                        Ik ga mee!

                             Voorzichtig!

                 Schuif een eindje op

     Ik kom zacht naast je lopen

      Wij zijn tezamen nu op weg

     Mijn hart gaat voor je open

        Ik volg je op je laatste reis

        Maar jij moet verder gaan

     Ik kan tot hier en verder niet

                 Ik moet je laten staan

    Kijk nog één keertje achterom

                  Ik wil echt dat je weet

Dat ik, wat jij hebt doorgemaakt,

       Nooit, nimmer meer vergeet.

Het gedicht is van de Joodse schrijfster Ida Vos uit haar gedichtenbundel 35 Tranen. De titel verwijst naar een klas van 35 Joodse leerlingen. Slechts vier van hen hebben de Tweede Wereldoorlog overleefd, waaronder zijzelf.

Helaas rijgen de oorlogen zich nog steeds aaneen. Nieuwe conflicten, andere landen, of dezelfde landen in een andere rol, in alle gevallen nieuwe slachtoffers.

Loenen

Ook op de Loener Enk bij de Protestantse Kerk is het om elf uur op deze zondagmorgen stil. Het maakt in ieder geval een vredige indruk. Hier wel. Voldoende geruststellend voor een coffeebreak in Den Eikenboom. Onder de stevige plafondbalken geniet ik van een stuk appeltaart terwijl Judith nieuwe energie put uit een sinasappel. Wij kwamen als eerste en nu durven ook anderen naar binnen. Diverse tafels zijn bezet, tijd om op te staan.

Terugweg

Langs de zuidwestrand van Loenen kijken we uit over de lokale weides en herstellen het contact met het bos bij een oversteek over de weg Droefakkers. Het lange bospad stijgt langzaam, vals plat. Maar we houden vol tot we de noordelijke heide weer bereiken bij de bank die we op de heenweg te vochtig vonden. Toen stond hij in de schaduw, nu prachtig in de zon. Dat vinden de huidige bankzitters ook, doorlopen maar. We steken de hei in de lengte over naar de andere bank op mijn kaart. Die staat er ook echt, is ook echt vochtig en staat echt in de schaduw. Toch een korte rust om samen een laatste keer over de hei te staren. Mooi.

Het kijken over hei is rustgevend, maar in de schaduw koel je lekker af. Kom we gaan weer op pad, kijken of het in de zon beter loopt. De laatste drie kilometer lukt dat prima. De pet gaat af voor deze wandeling en de broodnodige vitamines.

Zie al mijn wandelingen in Nederland