Welkom


Welkom op mijn trektochten- en wandelweblog. Na maanden van trainingswandeltochten maak ik eenmaal per jaar een trektocht. Meestal in de bergen. Het verslag daarvan zet ik op dit weblog. In 2011 heb ik er voor gekozen ook de dagwandelingen in aparte blogberichten te publiceren. Tegelijkertijd rijg ik die berichten op een afzonderlijke pagina aaneen tot een compleet verhaal. (Zie de rechter kolom). Mijn bedoelingen met deze verhalen staan te lezen in 'Over mij', hieronder in de linker kolom. Veel lees- en kijkplezier.
Groet Frans

donderdag 5 februari 2015

Westerborkpad; Wandelen van Amsterdam Muiderpoort, via de Transvaalbuurt, de Indische Buurt en Diemen naar Weesp


Terug in de tijd deel twee

Wie heeft er niet eens gefantaseerd hoe het zou zijn om je ouders of een geëmigreerd familielid, desnoods die verschrikkelijke oom Piet uit Amerika, weer eens terug te toveren en er dan mee rond te gaan rijden in het Nederland van nu? Hoe snel zouden ze de weg kwijt zijn en waar zouden ze van schrikken en wat zouden ze mooi vinden? Nou vandaag heb ik al een beetje een idee gekregen hoe dat zou zijn. Als je zelf maar lang genoeg ergens niet bent geweest, dan loop je ongeveer net zo rond. 

De vorige wandeling in Amsterdam was nog een behoorlijke déjà vu (zie mijn verslag van vorige maand). In het centrum van Amsterdam is natuurlijk ook van alles veranderd in dertig, veertig jaar, maar de grachten en vele markante gebouwen en huizen staan er nog. Vandaag 3 februari liep ik vanaf Amsterdam Muiderpoort eerst een ronde door Amsterdam om tenslotte via Diemen in Weesp te eindigen. Totaal met een omleiding erbij een kilometer of 19. De ronde in Amsterdam ging via de Dappermarkt en het Oosterpark naar de Transvaalbuurt en weer terug naar de Indische Buurt aan de andere kant van station Muiderpoort. Daar had ik geen echte oude herinneringen aan. 

Eerst in Diemen overviel het mij, dat ik niet de weg kwijt was, maar pas na minuten in de gaten had, dat ik er jaren geleden vele keren was geweest. Omdat Jack niet mee naar binnen mocht zat ik bij brasserie 'Beanthere' in de winterzon op het terras en keek ik uit op een water. De ophaalbrug kwam me na enige tijd bekend voor. En, ja, die oude kerk met die vreemde klok, even verderop, herkende ik ook. 

Langzaam drong het tot me door waar ik was. Ik zat langs de weg waarover je vroeger met de auto of je brommer naar Amsterdam ging. Vanaf het Gooi reed je tot aan Diemen door weides en polders. Diemen was het sein dat je er bijna was. Nog een klein stukje langs de Weespertrekvaart en dan kon je de drukke autoweg verlaten bij de afslag naar de Middenweg. Ik zat aan de Muiderstraatweg, alleen een heel andere. Nu is het weer een tweebaansweg met zelfs een tramrails en het is er niet eens echt druk. De drukte gaat nu over de A1 ten noorden van het oude Diemen. De weg waar ik al jaren over rij en daarom nooit meer op deze oude route kom.
Waar eens weilanden waren zijn nu grote bossen. Aan de Muiderstraatweg is nog goed te ziend dat hij vroeger de weg vanuit Muiden en 't Gooi was.
Als ik verder over de Muiderstraatweg in oostelijke richting loop zie ik nog nauwelijks weides. Eerst een kilometer bedrijventerrein aan de andere kant van het water en in de weides groeien nu nieuwe huizen en verderop zijn het bossen geworden, het Penbos, het Diemerbos en zelfs een Telegraafbos. Waarom zag ik deze opvallende verschillen niet eerder? Was ik al die jaren ingeslapen? Nee, niet echt. Alleen even enkele decennia niet opgelet, ergens anders geweest. Dus toch een soort ome Piet? Ja, maar dan in Nederland. Verontrustend? Neuh, maar je moet het niet dagelijks hebben.

Dappermarkt in de winterzon
Natuur in de stad
Ondanks de zon is de Dappermarkt nog niet echt op gang gekomen als ik daar om een uur of half elf over loop. Het zal de lage temperatuur wel zijn. Ik moet volgens de beschrijving in de gids naar de kerk tegenover de ingangspoort van het Oosterpark. Ik kies op gevoel voor de Eerste van Swindenstraat en kom goed uit bij de Muiderkerk. 
Muiderkert-toren
Ik had achteraf ook de Tweede kunnen nemen, maar het is te koud om lang na te denken waarom er in Amsterdam van sommige straten twee of drie uitvoeringen zijn. Waren de namen op?
Voor de Muiderkerk waren blijkbaar de gelovigen op. Het is geen kerk meer. De toren vormt nu de ingang van een appartementencomplex. Dat schijnt het meest gunstige voorland van menige kerk te zijn. In ieder geval behoudt je zo wel de beeldbepalende gebouwen in je stad. 


vijver in het Oosterpark
Na de oversteek over de Linnaeusstraat glij ik het Oosterpark in. Zo'n park in het centrum van de stad heeft een hele andere uitstraling dan de groenstroken elders in het land. Hier is van alles te zien en te horen. Samen met de joggers en hondenuitlaters glibber ik over de gladde wandelpaden dieper het park in. Gekrijs trekt mijn aandacht naar de bomen, waar ik kennis maak met de schreeuwende parkieten. Niet van die kleintjes uit een volière maar van het formaat van een doorgeschoten merel. Door de vorst zie je overal vogels op zoek naar water. Kraaien die een klein wakje in een plas open pikken en drommen eenden en ganzen samengeklonterd op de eilandjes in de vijver. De reigers zijn daar op gepaste afstand ook te vinden. De mens doet zijn eigen ding. Zoals Chinese ochtendgymnastiek of was het misschien Tai-chi? 

Vlak voor het verlaten van het park stuit ik op een grote beeldengroep. Eerst denk ik dat dit ook over gymnastiek gaat, waarbij de voorste figuur opspringt om door de anderen te worden opgevangen. Als ik naderbij kom moet het iets anders zijn want de derde groep beelden loopt aan elkaar geketend.


Het blijkt een beelden groep van het Nationaal Monument Slavernijverleden van Surinaams kunstenaar Erwin de Vries. Ineens krijgt zo'n groep een minder levenslustige sfeer. Op internet kan je lezen hoe dit monument in 2002 op een omstreden manier geopend werd.
http://melandlangeveld.com/tag/sculpturen/

Twee gezichten
Met het thema jodendeportatie weet je dat het Westerborkpad langs joods historische plekken gaat. Vaak confronterend en leidend tot de beoogde bezinning. De confrontatie had ik deze keer eigenlijk gisterenavond al gevoeld tijdens de voorbereiding. Lezend in de gids zag ik dat je beelden van Joods Amsterdam uit de oorlog ook kunt vinden op www.beeldbankwo2.nl. Ik zag er hoe de mensen verzamelden bij station Muiderpoort. Wachtend in de volle zon op een trein waar ze natuurlijk niet in wilden, maar moesten. Wat zou je denken en voelen als je daar zit? Geen opbeurende beelden.

foto's van internet:
schravendeelr.files.wordpress.com
en www.oorlogsbronnen.nl

Tijdens de hongerwinter uitgesloopte
Joodse woning Transvaalbuurt,
Amsterdam, begin 1947. 
fotograaf G.H Kruger.
foto van beeldbankwo2
De mensen van de foto's kwamen onder andere uit de Transvaalbuurt. Ook daarvan vond ik foto's. Foto's van de leegstaande huizen van gedeporteerde Joden. Totaal gesloopt tijdens de hongerwinter om alles wat brandbaar was er uit te halen; vloeren, deuren, kozijnen, alles. Een trieste aanblik. Met die beelden in mijn hoofd liep ik naar de Transvaalbuurt. Slechts ten dele kwamen ze weer terug. Ik meende op de hoek van een straat aan het Krugerplein de gesloopte woning van de foto te herkennen. 

Op het Transvaalplein zie je op dit moment de geschiedenis van deze buurt afgebeeld op grote foto's die tegen de gevel van de huizen zijn gevestigd. Op de begeleidende tekst lees ik over de ideeën van Berlage bij het ontwerp van deze wijk. Huisvesting was volgens Berlage meer dan een woning bieden. Het was ook vormgeven aan een gemeenschap. Hij ontwierp het Transvaalplein als een dorp. Dat geld misschien wel een beetje voor het plein maar bij de rest van de straten krijg ik weinig dorpsgevoel. 



Op een ander bord lees ik dat er vele joodse diamantbewerkers woonden. Zij waren overtuigd van het socialistische ideaal. 'Er is maar één land: onze aarde. Er is maar één volk: de mensheid.' Stichtelijke woorden en mooie gedachten uit het begin van deze wijk, die rond 1911 werd gebouwd. Slechts dertig jaar had de mensheid er voor nodig om deze woorden volledig af te breken.





Als je om je heen kijkt en de geschiedenis in gedachte neemt dan realiseer ik me dat het een getrapte geschiedenis is geworden, die nog steeds wordt geschreven. Na de oorlog was er van de Joodse bevolking niets meer over. Het werd een wijk van niet Joodse Amsterdammers. En als je er nu komt dan zijn ook die Amsterdammers voor een groot deel weer opgevolgd door nieuwe Amsterdammers. Dit keer met een brede internationale afkomst. Veel huizen in de Transvaalstraat hebben tegenwoordig telescoopantennes. De heimwee, een Duits woord, waart nog steeds rond. Nu naar Turkije, Marokko, India, Suriname. Een breed palet aan nationaliteiten. Weerstand tegen sloop is er ook weer, maar van recenter datum. Voor een goed kraakadvies kun je elke dinsdagavond naar het 'Kraakspreekuur Oost' in de Pretoriusstraat. Ik was vandaag te vroeg en liep door. Ook een eigentijdse Glutenvrije winkel tref je er nu. Dat zullen ze hier in de oorlog niet hebben gehad.


De stad uit
Op de weg terug naar station Muiderpoort stuitte ik nog even op een aanhouding door vijf agenten die een auto op een voetgangerseiland hebben gedwongen. Daarmee ben je echt weer terug in het heden. 
Bij Muiderpoort valt op dat het huidige station niet veel verschilt van de foto's die ik gisterenavond bekeek. Op het Oosterspoorplein moeten de mensen van de foto hebben gelopen. Sommige zaken gaan langer mee dan mensen.
www.oorlogsbronnen.nl
Langs het spoor gaat het in oostelijke richting en ik besef dat hier het eigenlijke Westerborkpad begint. Vele keren tijdens mijn eerdere etappes heb ik al kennis gemaakt met deze spoorlijn, het richtsnoer van dit wandelpad. 

De graffiti bij de spooronderdoorgang is van hoge kwaliteit. Een pluspunt voor de entree naar de Indische Buurt. Het pad vervolgt op de rand van deze buurt richting het Sience Park. Onderweg passeer je nog een oude Joodse begraafplaats waar begraven een drassige aangelegenheid moet zijn geweest. 
Het gevoel buiten Amsterdam te zijn wordt pas echt tastbaar bij het bereiken van het Amsterdam-Rijnkanaal. Met de wandeling over het Trekvogelpad ben ik hier al met Frank geweest. 
Terugblik op de Zeeburgerbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal richting Amsterdam
De slanke Nesciobrug voor de fietsers en wandelaars naar IJburg
Complimenten aan de routeplanners want het Westerborkpad heeft een andere weg uitgestippeld om bij het Diemerbos te komen. Ook door dat bos gaat het Trekvogelpad, maar ook hier volg ik een andere route. Het Westerborkpad gaat, hoe kan het ook anders, naar de spoorbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal. Dat was althans de bedoeling. Door de enorme werkzaamheden aan de nieuwe A9 is de fietstunnel gesloten en kom ik alsnog op het Trekvogelpad om de Weesper kant van de snelweg te bereiken. 
Met een ruime omleiding loop ik over half bevroren paden door nooit eerder bezochte delen van het Diemerbos. Vlak voor de Gaaspermolen liet de markering mij linksaf slaan en kwam ik tenslotte bij de Spoorbrug. Vanaf die hoge plek heb je een prachtig panorama. Je ziet goed hoe de A9 op de A1 wordt aangesloten. 
werkzaamheden voor de nieuwe brug in de A9 over het Amsterdam-Rijnkanaal
Verder in noordelijke richting zie je zelfs glimpen van het IJmeer met het eiland Pampus. Meer naar het oosten tekent zich een horizon af met de toren van Muiden en heel in de verte de toren van de grote kerk van Naarden. Bekend terrein. Conform de weersverwachting houdt de zon het steeds meer voor gezien. Het begint te hagelen. Een duidelijker teken om door te lopen naar station Weesp kan er niet zijn.

Alle berichten van de wandelingen op dit pad staan verzameld op mijn pagina Westerborkpad 

1 opmerking: