Welkom


Welkom op mijn trektochten- en wandelweblog. Na maanden van trainingswandeltochten maak ik eenmaal per jaar een trektocht. Meestal in de bergen. Het verslag daarvan zet ik op dit weblog. In 2011 heb ik er voor gekozen ook de dagwandelingen in aparte blogberichten te publiceren. Tegelijkertijd rijg ik die berichten op een afzonderlijke pagina aaneen tot een compleet verhaal. (Zie de rechter kolom). Mijn bedoelingen met deze verhalen staan te lezen in 'Over mij', hieronder in de linker kolom. Veel lees- en kijkplezier.
Groet Frans

zondag 15 april 2018

Zuiderzeepad: wandelen van Uitdam, via Durgerdam naar Amsterdam CS

Dorpen in de stad

Woensdag 11 april 2018
20 kilometer

Vandaag liepen we onder andere in Schellingwoude en Nieuwendam. Nou leuk zul je denken, geen idee waar het ligt. Ouderen herinneren zich misschien nog de Schellingwouderbrug. Daar ging je vroeger over als je naar Noord wilde of naar het noorden van Noord-Holland. Dat was een andere wereld. Boerenland in het water. 
Schellingwoude en Nieuwendam zijn tegenwoordig verscholen dorpen in Amsterdam-Noord. Ze hebben dezelfde stijl als al die dijkdorpen waar we langs kwamen, zoals eerder Schardam en vandaag Uitdam en Durgerdam. Huizen met houten driehoek- en klokgevels, gebouwd op en tegen de dijk. De rest van het lage en natte polderland er achter is grotendeels leeg. Maar niet achter Schellingwoude en Nieuwendam. Daaromheen zijn nieuwere wijken van Amsterdam geplakt en de jongste versies bestaan uit hoge torenflats. Als in een oase loop je erdoor, met hier en daar nog stukjes weiland en kleine havens. Heel aangenaam, alleen is de cultuuromslag wel groot als je de IJ-oevers nadert langs industrie en moderne mensenpakhuizen.
ergens op de Schellingwouderdijk of de Nieuwendammerdijk
De Aanloop
De vorige keer waren we snel met de auto in het afgelegen Uitdam. Met het eindpunt voor vandaag bij Amsterdam-Centraal kozen we dit keer voor het openbaar vervoer. Ik wil niet zeggen dat wandelen vlugger gaat, maar een reis met twee treinen, een regiobus en een buurtbus vergt duidelijk meer tijd. En meer gepuzzel. Omdat de buurtbus maar 1 keer per anderhalf uur rondtoert is dat wel bepalend. Dat minibusje dreigden we nog te missen door vertraging op het spoor. Na een verstandige keuze, ik geef het toe, van Frank voor een vroegere, ook vertraagde trein konden we met enig geluk in Monnickendam de geplande buurtbus bereiken en de dienstwissel bijwonen:
"Had je er veel?". "Neeh, alleen vanochtend acht. Daarna heb ik twee keer leeg rondgereden". "De computer hapert soms". "Ja dat had ik vorige week ook al". 
Daarmee was de overdracht afgerond. De vriendelijke nieuwe chauffeur schatte ons in voor halte Euro Parc Ressort bij Uitdam. We passen blijkbaar in het beeld van die populatie en zien er dus niet onderscheidend genoeg uit in onze wandelkleding. Iets om aan te werken. Gelukkig vond hij halte Uitdam-Dorpstraat ook goed en wenste ons een prettige wandeling.
Uitdam
Uitdam Dorpstraat
Uitdam en zijn dijk
Het zeshonderdmeter lange Uitdam waren we door voor we het wisten. Het is een afwisselende aaneenschakeling van houten en stenen huizen in allerlei vormen op de smalle strook tussen de dijk en het langgerekte water van de Uitdammer Die. Je moet hier mooie schaatstochten kunnen maken. Mooi glijden over de Die, die Uitdam verbindt met Holysloot en daarna kun je zelfs met allerlei sloten door naar Ransdorp om tenslotte via andere meren en kanalen terug te keren. Ik zie het helemaal voor me. Maar dan moet je wel ijs hebben en dat wordt steeds moeilijker. Vandaag in ieder geval even niet, want de lente is uitgebroken. Het armoedige, bruine gras van de vorige maand, heeft zich aan de mestinjectiescheuren ontworsteld en wuift alternatief groen naar links.  Na de volgende hoek in de dijk wenkt het plots ook naar rechts. Zou het raaigras zijn?
Uitdammer Die
Uitdammer Die met het dorp Uitdam aan de oever
Ben je Uitdam voorbij en kijk je vanaf de dijk terug dan zie je dat het echt een dijkdorp is. Als soldaten achter hun dekking liggen de huizen verscholen tegen de dijk. Alleen de geveltop kijkt uit naar de vijand, het water, de oude Zuiderzee.
Uitdam in de verdediging
Uitdammerdijk
Met een kilometer of negen bepaalde de Uitdammerdijk bijna de helft van onze wandeling. Deze dijk ligt er niet voor niets. Overstromingen hebben dit land gevormd en de diverse meren zoals het Barnegat en het grote Kinselmeer herinneren daar nog aan. De dijk is hier je houvast. Dat zie je al aan de dorpen die steevast aan en op dijken zijn gebouwd en zich daaraan vastklampen. 
Het wandelen mag boven op de dijk over het fietspad. Tezamen met fietsers gaat goed, maar je krijgt wel achtervolgingsangst van de achteropkomende fietsgroepen. Groepen, die je na twee vriendelijke passages al teruggroet in blijkbaar het lokale dialect, "noch einen schönen Tag".
Dijkdoorbraak, nu Barnemeer
onderhoud aan de dijk?

Kinselmeer
Het Kinselmeer met op de achtergrond Ransdorp  en daarachter de contouren van Amsterdam
Durgerdam
We zijn er al een keer geweest, in 2011 op het Trekvogelpad. Delen komen nog bekend voor, zoals het buitendijkse land met het staketsel van de vuurtoren en de lintbebouwing langs de Dijk. Er is ook de verrassing van nieuwe gebouwen. Sommige zijn al zo oud, dat ze er ook in 2011 moeten hebben gestaan. Dat mag je tenminste aannemen bij de kapel uit 1687. Er moeten gaten zijn gevallen in ons geheugen. Dat hoeft niet alarmerend te zijn als je het meteen verdringt.
Kapel van Durgerdam
Wat inmiddels wel vaste vorm heeft gekregen is de nieuwe skyline aan de overkant van het Buiten-IJ. Opgewonden wordt je niet van de contouren van IJ-burg. De Durgerdammers zeker niet. Die hadden zich dat jaren terug heel anders voorgesteld. Rustig voort dommelen op de dijk en kijken over het water. Nu wil het hoogheemraadschap ook nog hun eigen dijk gaan verzwaren en de kades ophogen. Angstige actiepamfletten roepen 'Nee' vanachter de ramen en laten je een artist-impressie zien met een gereduceerd uitzicht.
We kunnen er niet bij stil blijven staan en willen na tien kilometer eindelijk koffie. Op naar het enige café. We komen niet verder dan het terras van De Oude Taveerne. Ze zijn op vakantie en gaan, wat denk je, morgen weer open. Dat rustig voort dommelen nemen ze hier wel erg letterlijk. Verder maar weer.
IJ, IJ, wat drijft er op het Buiten-IJ
Het IJ biedt voldoende afleiding om rustig rondkijkend verder te wandelen. Vlakbij de Zeeburgertunnel en de Schellingwouderbrug zie je weer een hele andere vorm van wonen. Het zijn enclaves van woonboten of wat daar op lijkt. Vreemdsoortige verbouwingen van vrachtschepen en zelfs kleine coasters waar een alternatieve samenleving zijn onderkomen vindt. Je moet niet gedronken hebben als je 's avonds in het donker naar het zesde schip in de rij moet. Opmerkelijk zijn ook de zo te zien zelfgemaakte pontons, die niet alleen voor het afmeren van de boot dienen, maar ook woonkamers op zich vormen. Je moet er van houden om half onder water je residentie te vinden.


Dorpen in de stad
Wij lopen verder naar het volgende koffieteken op onze kaart en passeren Schellingwoude op weg naar Nieuwendam. Mooi om eerst de Schellingwouderdijk en daarna de Nieuwendammerdijk af te lopen en je te verbazen. Je weet dat je al in Amsterdam loopt, want dat stond kilometers geleden al op het gemeentebord van Durgerdam. Maar als je niet teveel achter de huizen omhoog kijkt dan waan je je toch echt nog in een Zuiderzeedorp. Ook het verkeer is aangenaam, voornamelijk fietsers en een enkele scootmobiel moeten wij ontwijken.



Cafe 't Sluisje is wel open en we installeren ons met andere dagjesmensen op het buitenterras. Driftig wordt er om ons heen gewerkt aan oude houten huizen en aan de muren van de sluis.  Zelfs het geluid van boren en beitelen heeft hier iets kleinschaligs. Daar past een een getapt bier bij.


Net voor vertrek een bezoek aan het minitoilet. Boven de ingang hangt een grote foto van de watersnoodramp van 1916. Dan weet je waarom dit café op de dijk staat.

Vogelstraten
Buiten Nieuwendam volgt nog een ontspannen stuk door het zogenaamde Vliegenbos en daarna is het gedaan met de landelijkheid van de dijkdorpen. We passeren een chemische fabriek en een onduidelijk bedrijventerrein met startups en 'Garage Ruimzicht' die omgeven is door lelijke eenden, deux chevaux. Toch hebben de route planners nog een aantal interessante vogelstraten weten te vinden om je te leiden naar het IJ bij het Centraal Station. 
Eerst het Vogeldorp met de minihuisjes. Goed onderhouden drijven ze letterlijk op de ondergrond lezen we in onze gids. Ze drijven op een betonnen plaat en staan niet op heipalen. Ze zien er goed onderhouden uit en vormen met de Vogelstraten 1 t/m 6, hun Vogelplantsoen en Vogelplein inderdaad een klein dorp.

voormalig gemeente badhuis van Vogeldorp
Daarna volgt een zigzag door de Vogelbuurt uit het begin van de vorige eeuw. Meeuwenlaan en Koekoekstraat worden gepasseerd. Van het Zwanenplein gaat het door de Sijsjesstraat, de Leeuwerikstraat en Havikslaan. Mocht je als stadskind niet weten hoe zo een vogel eruit ziet, geen probleem, er hangen mooi geschilderde afbeeldingen bij de straatnaamborden. Moderne verheffing van het volk. 
De mensen waren een eeuw geleden zo te zien niet claustrofobisch.  Daar waar je tegenwoordig 1 voordeur verwacht staan er hier twee, sterker, vier naast elkaar. De tweede verdieping is niet voor slaapkamers, maar voor een andere woning. Maar het staat er goed onderhouden bij en de straten stralen zelfs geborgenheid uit.

IJ
De noordoever van het IJ tegenover het Java-eiland heeft niet direct meegedaan aan een architectenprijsvraag, maar wandelen in de zon langs het water is altijd leuk. We passeren genietende en zonnende Amsterdammers op hun IJ-boulevard. Er valt voldoende te zien om hier uren op je bankje te zitten. 


Vrachtschepen en cruiseschepen bewegen langzaam voorbij tegen de achtergrond van de koepel van de Sint Nikolaaskerk aan de andere kant. Wij schuiven mee met de stroom fietsers de pont op en laten ons de laatste meters van deze wandeling naar de overkant drijven. Links en rechts nog gauw wat foto's schietend tot het licht op groen springt als einde van deze ontspannen dag.





De dagverslagen worden verzameld in de pagina 
Zuiderzeepad: wandelen rond het natte hart van Nederland

zondag 25 maart 2018

Zuiderzeepad: wandelen van Edam, via Volendam en Monnickendam naar Uitdam

Waterland

Donderdag 22 maart 2018
23 kilometer


Tussen water en land hebben we gelopen. Over dijken trokken we, zochten naar oude dammen en genoten van watervogels. We waren in Waterland. Het is zowel de naam van de gemeente waarin we lange tijd liepen als een goede omschrijving van het land. Een venig weidegebied doorsneden met brede sloten, waar het land het hoofd net boven water houdt en de huizen buiten de oude stadjes en dorpen hun best doen niet te verzakken. Sommige worden keurig onderhouden en andere worden aan hun lot overgelaten en laten je door het pannendak naar binnen gluren. Lopen over water was slechts weinigen in de geschiedenis gegeven. Maar als je beseft dat dit land als het ware op het water drijft waren we toch al aardig op weg.

Het dagplan
Auto parkeren in Uitdam, met de buurtbus naar Monnickendam, daar een overstap en dan naar het eindpunt van de vorige keer, het busstation van Edam. Daarna teruglopen naar de auto. Simpel plan. Je moet wel op tijd bij de enige bushalte in Uitdam zijn, want de volgende minibus komt over anderhalf uur. Daarom op het eind wat harder gereden op de gevaarlijk slingerende dijkweg, de Uitdammerdijk. Parkeren is moeilijker dan gedacht in dit waterland. Uitdam is een lintdorp strak ingeklemd tussen de oude zeedijk en een groot meer, de Uitdammer Die, aan de andere kant. Veel ruimte is er dus niet. Waar de dam zit zoeken we volgende keer uit.
Uitdam van de achterkant


Dam
Voor een Nederlander, en zeker eentje uit Holland, is een dam geen ongewoon woord. Vandaag was het een aaneenschakeling van dammen; Edam, Volendam, Monnickendam, Uitdam. Meestal zijn die plaatsen genoemd naar de dam of afsluiting van de rivier of waterloop met die naam. Bij een dam denk je vaak aan een soort dijk waarmee iets afgesloten wordt zoals in Zeeland met de Deltawerken. In de etappes vanaf Enkhuizen zijn we er achtergekomen dat je water ook met stuwen en sluizen kunt afsluiten. In Amsterdam is nogal redelijk makkelijk uit te dokteren waar die dam lag, maar dat geldt zeker niet voor al die andere dam-plaatsen. In Edam sluit de dam het gegraven Oorgat af en niet de IJe of E. Die stroomt richting Volendam. Ooit lag daar de echte dam in de E. Het Oorgat vormde een kortere en bredere route naar de Zuiderzee. Later hebben ze de haven bij de oude dam dicht of vol gegooid en dan krijg je een volendam. 
Damsluis van Monnickendam
In Monnickendam vonden we nog de Damsluis. Op de vraag aan de bediening van de brasserie in de Waag bij de Damsluis hoe het water heet dat er onderdoor loopt bleef het stil. Het meisje had een goed excuus, ze kwam uit Volendam. Ze keek er trots bij. De kennelijk eigenaar van de brasserie wist wel hoe de straten heten maar niet de naam van het water. Ook hij was trots, maar dan op Monnickendam, want in Volendam was alles nep. Hoe je met een eenvoudige vraag gevoeligheden bloot legt. 
Spuistraat Edam
Nep of authentiek
Edam en Monnickendam zijn in het centrum echt nog oude stadjes met vele mooie oude of gerestaureerde gevels en gebouwen. Verder lijken deze plaatsen nog het bezit van de lokale bewoners en zijn wandelaars en toeristen een gewaardeerde aanvulling in het straatbeeld. 
Nieuwe Haven Edam
Hoe anders is dat in Volendam. Er zijn weinig echte mooie oude gebouwen te ontdekken. Lopend over de dijk tref je bij  binnenkomst vanuit de richting Edam als eerste een winkel die allerlei koeienhuiden verkoopt in kleuren die je hier nauwelijks in de wei ziet lopen. Aan de andere kant van de straat grijnzen je de tulpen, klompen en molens toe. Gelukkig blijven de plastic tulpen dit voorjaar lang goed. Op de dijk lopen ook nog verdwaalde Nederlanders zoals wij tussen de vele Aziatische toeristen. Volendammers zie je niet, die werken binnen in de winkels en restaurants. Of het moest die verklede man zijn in een oud-Volendams visserspak, die een schare toehoorders over de dijk gidste. Je zou maar eens de weg kwijt raken.
in het Doolhof
Doolhof
Op aanraden van ons wandelboekje verlaten wij de dijk en dalen af naar Het Doolhof. Hier heeft men ooit bij gebrek aan stevige ondergrond een grote hoeveelheid kleine huizen op, tussen en naast elkaar gebouwd. Het is leuk om er kort doorheen te struinen. Toeristen kom je er nauwelijks tegen, hoewel het hemelsbreed veertig meter achter de dijk ligt. 
op de dijk

Terug op de dijk pauzeren we ter hoogte van de haven. Ook hier het fenomeen dat het ene restaurant en terras stampvol zit en wij tien meter verder met enkele lokale bewoners rustig onze koffie drinken. Waar komt dat verschil in aantrekkingskracht vandaan? Knap dat dit dorp zo op de wereldkaart is gezet dat er busladingen vol dag in dag uit naar toe komen. 
haven van Volendam
Na het toeristische deel van de dijk wordt het abrupt rustig en loop je in een straat met nieuwe huizen met retro-oude gevels. Nog stiller is het in een complete vakantiewijk aan de zuidzijde van het dorp; het totaal verlaten Roompot Vakanties Marinapark. Maart is waarschijnlijk niet de geëigende maand om in zo'n park te zitten. Welke maand dat wel is weten wij ook niet in deze wijk met quasi oud-Hollandse gevels. Snel verder richting Monnickendam. 
terugblik op Volendam vanuit zuidelijke richting

Monnickendam
Over het water worden in de middagzon nu ook de kleuren van de huizen van Marken zichtbaar. Dat er een dijk loopt naar het eiland is alleen te zien aan de bussen en auto's die schijnbaar over het water naar de overkant rijden.
Marken aan de andere kant van de Gouwzee
Het loopt lekker door over de Hoogedijk tussen Volendam en Monnickendam. Inmiddels wandelen we in westelijke richting langs het Monnickendammer-gat. We passeren het tweehonderdmeter-brede dijkgehucht Katwoude, dat je als local uitspreekt als Katwou leren wij in Brasserie De Waegh, met de klemtoon op de 'ou'. 
Silhouet van Monnickendam met de grote loodsen van Hakvoort achter de jachthaven
De route in Monnickendam voert je langs de jachthavens, de grote werfloodsen van luxejachtenbouwer Hakvoort en een gracht die ooit haven is geweest en de contacten met Het Gooi zekerstelde. Dat mag je tenminste aannemen op basis van de belendende straatnamen Haven en Gooise Kaai. 

Het loont de moeite om hier het pad tijdelijk te verlaten en een korte verkenning door de omringende oude straten te maken. Na de pauze in Brasserie De Waegh doen wij dat en zien op het Noordeinde het oude stadhuis en de kerktoren waarin het Waterlandsmuseum De Speeltoren is gevestigd.
De waag in Monnickendam en daar achter de Speeltoren



Het oude stadhuis van Monnickendam op het Noordeinde

Waterland
Om Monnickendam te verlaten leidt het pad ons eerst nog om de Grote Kerk om ons daarna weer terug te brengen naar de Gouwzee waar we over de Waterlandse Zeedijk verder naar het zuiden lopen. Langzaam tekent zich het silhouet van een dorp boven de dijk uit. We vragen ons af of dit al Uitdam is. Maar vanochtend had Uitdam toch veel minder huizen? Thuis op internet blijkt het weer een van de fake-dorpen te zijn: EuroParcs Resort 'Poort van Amsterdam'. Hoe verzin je het.
vogels op de Gouwzee

ganzen boven Waterland
Waterland vanaf het Dijkseinde

Waterland omgeving Zuiderwoude
We komen er niet langs want het pad voert ons abrupt nu echt het waterland in via het Dijkeinde. Op deze weg naar Zuiderwoude passeren we trieste grauwe bouwsels waar vrijgevochten lieden een vaag bestaan lijken te 'lijden'. Je denkt ook echt naar het einde van de beschaving te lopen. Verrast zijn we dan ook in Zuiderwoude waar ineens echt leven is in keurig onderhouden huizen, met zelfs nog een school waar ook kinderen buitenspelen. Hier is duidelijk nieuw leven. 
kerk van Zuiderwoude


Einde
De kerk markeert hier niet het centrum van het dorp maar het begin of het einde. Symbolischer kan haast niet. Voor ons het einde als we scherp links afslaan en aan de laatste kilometers tussen 'drijvend' grasland beginnen. We passeren nog een bekende straat uit het Trekvogelpad en bereiken Uitdam via de achterkant. 
terug in Uitdam
De auto staat nog onbeschadigd op de smalle rand van de Dorpstraat. Met de late middagzon verlaten we het dorp en zien hoe lang de Uitdammer Die doorloopt in zuidelijke richting. Langs de Uitdammerdijk scheurt de auto langs erven en campings opgesloten tussen sloten en meren. Het maakt een rommelige, armoedige indruk in de nog bruingele weides, vol met mestinjectiesporen. Volgende wandeling maar eens bekijken hoe dat er uit ziet als het gras begint te groeien.
in Waterland heb je brede banden nodig om te blijven drijven
De dagverslagen worden verzameld in de pagina